ياسنت لويى رابينو ( مترجم : جعفر خمامى زاده )
21
ولايات دارالمرز ايران ( گيلان ) ( فارسى )
مهاجرت خود آگاه نيستند . صفويان آنها را مالكين زمينهائى مانند اركوان ، اوجارود Ujarud ، اولوب Ulub ، لنكران ، دره گور Darregur ، زاوند ، آستارا و كرگانرود كه امروزه سكونت دارند دانستهاند و رؤساى اين طايفه جز نگهدارى ارتشى چريكى كه بتواند از منافع شاه در درياى خزر دفاع كند وظيفهاى ندارند . طالشهاى حاليهء ايران در پنج ناحيه : كرگانرود ، اسالم ، طالشدولاب ، شاندرمن ، ماسال و نواحى كوهستانى گيلان سكونت دارند . آنهائى كه در كوهها به سر مىبرند مطيع نايب الحكومهء بلوكى هستند كه در آنجا اقامت دارند و وابستهء رؤساى طالشها نيستند . طالشها مورد نفرت گيلكها مىباشند . مثلى در اين باره مىگويد كه در گيلان چهار آفت هست : « آتش ، بارش ( باران ) ، خارش ( گال ) و طالش » . مناطق مسكونى طالشها در گيلان به نام طالشستان شناخته مىشد . در تاريخ قديم اين منطقه ، از طالش فومن يا طالشستان فومن ، طالشستان لاهيجان ، طالشستان كهدم ؛ و در اطراف مناطق گيلك نيز از نقاطى مانند گيل فومن ، گيل گسكر و غيره كه اسامى آنها از گيل مشتق است نام بردهاند . طالشها در فصل سرما به دهكدههاى پاى كوهها مىآيند و همين كه هوا اجازه دهد دوباره به بالاى كوهها مىروند . هشتصد اجاق يا چادر كردهاى ريشوند از قبيلهء بزرگ به به Bebe كه هنوز طايفهاى از آنها در ارزروم يا شهرزور اقامت دارند به وسيلهء شاه عباس بزرگ در گيلان مستقر گرديدهاند . مسكن آنها در دو طرف رودخانهء شاهرود و ساحل راست سفيد رود از منجيل به ديلمان است . آنها به لهجهء كردى صحبت مىكنند . ترك چند قبيله از تركها در عمارلو ، رحمت آباد و رودبار سكونت دارند .